PZU czy ustawa rolnicza przy restrukturyzacji gospodarstwa?

PZU i ustawa rolnicza nie są zamiennymi ścieżkami przy zadłużeniu gospodarstwa. PZU oznacza tutaj postępowanie o zatwierdzenie układu, a nie ubezpieczyciela. To tryb z Prawa restrukturyzacyjnego. Ustawa rolnicza to natomiast osobna ścieżka instrumentów ARiMR i KOWR dla wybranych długów powstałych w związku z działalnością rolniczą. Punktem wyjścia do decyzji powinna być restrukturyzacja gospodarstwa rolnego rozumiana jako uporządkowanie długu, majątku produkcyjnego, wierzycieli i źródeł spłaty.

Najprościej: PZU analizuje się wtedy, gdy gospodarstwo potrzebuje układu z wierzycielami i ma dane pozwalające taki układ przygotować, przegłosować oraz wykonać. Ustawę rolniczą analizuje się wtedy, gdy problem dotyczy długów pieniężnych związanych z działalnością rolniczą, a gospodarstwo może spełnić warunki konkretnego instrumentu: kredytu restrukturyzacyjnego, pożyczki, gwarancji KOWR albo przejęcia długu przez KOWR za nieruchomość rolną.

Te ścieżki mogą dotyczyć podobnego problemu finansowego, ale nie dają tych samych skutków. Nie wolno zakładać, że wniosek do KOWR działa jak obwieszczenie w PZU, ani że postępowanie układowe zastępuje plan wymagany przez ustawę rolniczą. W wielu sprawach najważniejsza decyzja brzmi nie "co jest szybsze", tylko "które narzędzie pasuje do tego długu, tych zabezpieczeń i tej produkcji".

W skrócie: jak rozdzielić PZU i ustawę rolniczą?

• PZU to układ z wierzycielami: wymaga nadzorcy układu, spisu wierzytelności, propozycji układowych, głosowania i realnego planu spłaty.
• Ustawa rolnicza to instrumenty ARiMR/KOWR: dotyczy wybranych długów pieniężnych powstałych w związku z działalnością rolniczą.
• Spory mają znaczenie: w PZU suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nie może przekraczać 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania.
• Terminy mają znaczenie: po obwieszczeniu w PZU trzeba pilnować 4 miesięcy na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu.
• Rolnicze warunki są osobne: ustawa rolnicza wymaga między innymi prowadzenia działalności rolniczej co najmniej 3 lata i, przy części instrumentów, planu zaakceptowanego przez właściwy ODR.
• Nie mieszaj skutków: podmiot, wobec którego toczy się postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego, jest wyłączony z ustawy rolniczej.

Punktem odniesienia w tekście są tekst jednolity Prawa restrukturyzacyjnego ogłoszony w Dz.U. 2026 poz. 533 oraz tekst jednolity ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne ogłoszony w Dz.U. 2026 poz. 82. Artykuł nie jest kwalifikacją konkretnej sprawy. Ma pomóc ułożyć kolejność pytań przed wyborem ścieżki.

Krótka odpowiedź: to nie są zamienne ścieżki

PZU i ustawa rolnicza odpowiadają na inne problemy. PZU jest trybem z Prawa restrukturyzacyjnego, którego celem jest zawarcie układu z wierzycielami. Dłużnik, działając z nadzorcą układu, przygotowuje spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych, wstępny plan restrukturyzacyjny, propozycje układowe i zbiera głosy. Jeżeli układ zostanie przyjęty, sprawa trafia do sądu restrukturyzacyjnego z wnioskiem o jego zatwierdzenie.

Ustawa rolnicza działa inaczej. Dotyczy restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne i przewiduje instrumenty pomocy publicznej albo majątkowe mechanizmy z udziałem ARiMR oraz KOWR. W centrum nie jest głosowanie nad układem, tylko spełnienie warunków ustawowych, przygotowanie dokumentów, plan zaakceptowany przez właściwy wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego tam, gdzie jest wymagany, oraz dopasowanie długu do danego instrumentu.

Dlatego pierwszym krokiem nie powinno być pytanie: "co da większą ochronę?". Najpierw trzeba ustalić, jaki jest dług. Jeżeli gospodarstwo ma wielu wierzycieli, potrzebuje porozumienia zbiorowego, a długi da się ułożyć w propozycjach układowych, PZU może być logicznym tropem. Jeżeli problem dotyczy długu pieniężnego z działalności rolniczej i gospodarstwo spełnia warunki ustawy rolniczej, trzeba sprawdzić instrumenty ARiMR albo KOWR.

Praktyczny wniosek: nie wybiera się między PZU i ustawą rolniczą po tym, która nazwa brzmi szybciej. Wybór wynika z mapy długu, statusu dłużnika, rodzaju wierzycieli, zabezpieczeń, etapu egzekucji i tego, czy gospodarstwo ma z czego finansować kolejny sezon.

PZU: kiedy pomaga gospodarstwu

PZU może mieć sens wtedy, gdy gospodarstwo funkcjonuje jak zorganizowana działalność, ma problem z zadłużeniem, ale nadal ma realną bazę do spłaty: ziemię, maszyny, kontrakty, sprzedaż, dopłaty, produkcję i sezonowy cash-flow. Nie chodzi o samo posiadanie gospodarstwa. Chodzi o zdolność do pokazania wierzycielom, że układ nie jest deklaracją, tylko planem możliwym do wykonania.

W tym sensie PZU jest częścią szerszego reżimu, w którym mieści się również restrukturyzacja firmy. Różnica polega na tym, że przy gospodarstwie trzeba bardzo mocno dopisać element rolniczy: sezonowość, dopłaty, cykl produkcji, znaczenie dzierżaw, maszyn, zwierząt, zapasów, umów kontraktacji i kosztów przed uzyskaniem przychodu.

PZU nie jest zwykłą ugodą z bankiem. Wymaga uporządkowania danych i przejścia przez kilka filtrów. Najważniejsze są:

• czy rolnik albo podmiot prowadzący gospodarstwo ma zdolność restrukturyzacyjną,
• czy występuje niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością,
• czy znana jest lista wierzycieli, salda, terminy, zabezpieczenia i spory,
• czy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania mieści się w limicie 15%,
• czy gospodarstwo może przygotować propozycje układowe, które zostawiają środki na bieżącą produkcję,
• czy po obwieszczeniu w KRZ da się w terminie 4 miesięcy doprowadzić sprawę do wniosku o zatwierdzenie układu.

Ten ostatni punkt jest praktycznie ważny. Obwieszczenie w PZU może dawać istotne skutki ochronne, ale nie jest bezterminową osłoną dla gospodarstwa, które nie ma listy wierzycieli, głosów, sprawozdania nadzorcy i realnego harmonogramu. Jeżeli po obwieszczeniu zaczyna się dopiero odtwarzanie dokumentów, łatwo stracić czas, którego gospodarstwo potrzebowało na rozmowy z wierzycielami.

PZU warto więc rozważać szczególnie wtedy, gdy problem polega na ułożeniu spłaty wielu zobowiązań, a nie na zdobyciu nowego finansowania albo przeniesieniu długu na KOWR. Sprawdza się lepiej przy sprawach policzalnych: salda są znane, większość wierzycieli jest możliwa do zidentyfikowania, spory są ograniczone, a sezonowe wpływy dają podstawę do propozycji układowych.

Czerwona flaga przy PZU: jeżeli ktoś proponuje PZU tylko dlatego, że "jest szybkie", ale nie policzył wierzytelności spornych, nie sprawdził zabezpieczeń na ziemi i maszynach oraz nie przygotował sezonowego cash-flow, decyzja jest za wczesna. Szybki tryb bez danych może tylko szybciej ujawnić chaos.

Ustawa rolnicza: kiedy jest właściwszym tropem

Ustawa rolnicza jest właściwym tropem wtedy, gdy problem dotyczy długu pieniężnego powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. To nie jest każde zadłużenie osoby będącej rolnikiem. Prywatny kredyt konsumpcyjny, spór rodzinny, dług niezwiązany z produkcją albo zobowiązanie publicznoprawne mogą wymagać innej kwalifikacji. Czasem dług jest mieszany i wtedy trzeba odtworzyć, na co faktycznie poszły środki.

Przy ustawie rolniczej trzeba sprawdzić warunki wejścia. Podmiot powinien między innymi prowadzić gospodarstwo rolne, mieć miejsce zamieszkania albo siedzibę w Polsce, być właścicielem gospodarstwa rolnego, spełniać ustawowo wskazany status przedsiębiorstwa, prowadzić działalność rolniczą co najmniej od 3 lat oraz być niewypłacalny albo zagrożony niewypłacalnością. To są filtry, których nie zastępuje sama trudna sytuacja finansowa.

Ustawa przewiduje kilka instrumentów. W praktyce najczęściej trzeba rozróżnić:

W części instrumentów potrzebny jest plan restrukturyzacji zaakceptowany przez właściwego dyrektora wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego. Taki plan nie powinien być traktowany jak formalny załącznik dopisywany na końcu. Ma pokazywać sytuację gospodarstwa, działania naprawcze, źródła finansowania, prognozę efektów i harmonogram przywrócenia zdolności do pokrywania kosztów działalności oraz spłaty zobowiązań.

Przy kredycie restrukturyzacyjnym i pożyczce trzeba ostrożnie używać limitu 5 mln zł. To nie oznacza, że każde gospodarstwo może dostać taką kwotę ani że limit odpowiada potrzebom konkretnej sprawy. Trzeba sprawdzić dostępność instrumentu, warunki banku albo Agencji, zabezpieczenia, wkład własny lub inne wymogi oraz to, czy gospodarstwo faktycznie udźwignie finansowanie po restrukturyzacji.

Praktyczny wniosek: ustawa rolnicza jest bliżej narzędzi finansowo-majątkowych dla długu rolniczego niż układu z wszystkimi wierzycielami. Jeżeli gospodarstwo ma problem z kilkunastoma wierzycielami, sporami, egzekucją i bieżącą płynnością, sama nazwa instrumentu ARiMR albo KOWR nie rozwiązuje jeszcze pytania, co z resztą zadłużenia.

Najważniejsze różnice w skutkach

Najwięcej błędów powstaje wtedy, gdy rolnik słyszy jedno słowo: restrukturyzacja. Pod tym hasłem mogą kryć się różne skutki. PZU ma logikę układową. Ustawa rolnicza ma logikę instrumentów pomocy, gwarancji albo przejęcia długu. Ugoda z bankiem ma jeszcze inną logikę, bo zależy od zgody jednego wierzyciela.

To porównanie pokazuje, dlaczego nie ma jednej odpowiedzi dla każdego gospodarstwa. Jeżeli największym problemem jest wielu wierzycieli i konieczność narzucenia wspólnego harmonogramu spłat, PZU może być bliżej celu. Jeżeli problemem jest konkretny dług rolniczy, który da się spłacić finansowaniem lub przejąć w ramach ustawowego instrumentu, ustawa rolnicza może być bardziej naturalna.

Szczególnie ostrożnie trzeba traktować przejęcie długu przez KOWR. To nie jest po prostu "oddłużenie przez państwo". Warunkiem jest przeniesienie własności całości albo części nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Jeżeli wskazana ziemia jest kluczowa dla produkcji, decyzja może uratować jedną część bilansu i jednocześnie osłabić zdolność gospodarstwa do dalszego działania.

Typowy błąd: rolnik traktuje PZU, kredyt restrukturyzacyjny, pożyczkę ARiMR, gwarancję KOWR i przejęcie długu przez KOWR jak różne nazwy tego samego rozwiązania. To błąd. Każde narzędzie ma inne warunki, inne dokumenty i inny skutek dla wierzycieli.

Kiedy nie wolno mieszać obu porządków

Analiza wariantów jest dopuszczalna. Można zebrać dokumenty, policzyć długi i porównać PZU z ustawą rolniczą. Problem zaczyna się wtedy, gdy gospodarstwo chce równolegle formalnie oprzeć plan na obu porządkach, bez sprawdzenia wyłączeń i skutków proceduralnych.

Ustawa rolnicza przewiduje ważne ograniczenie: nie stosuje się jej do podmiotu prowadzącego gospodarstwo rolne, wobec którego toczy się postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego. To oznacza, że moment formalnego uruchomienia PZU albo innego postępowania restrukturyzacyjnego może zamknąć albo co najmniej zasadniczo zmienić dostępność instrumentu rolniczego.

Trzeba więc odróżnić trzy sytuacje:

Przykład decyzyjny: gospodarstwo ma dług wobec banku zabezpieczony hipoteką, zaległości wobec dostawców nawozów, leasing maszyny i zajęty rachunek. Jeżeli najpierw uruchomi PZU, trzeba sprawdzić, czy nadal możliwy będzie instrument z ustawy rolniczej. Jeżeli najpierw pójdzie ścieżką KOWR, trzeba sprawdzić, czy obejmuje ona tylko jeden dług, czy zostawia poza planem dostawców, leasing i należności bieżące.

Nie chodzi o to, że jedna ścieżka jest zawsze lepsza. Chodzi o to, że formalny ruch wykonany w złej kolejności może utrudnić użycie drugiego narzędzia. Dlatego przed wyborem trzeba zrobić krótką matrycę: które długi mają być objęte, które zostają poza ścieżką, jakie są zabezpieczenia, co dzieje się z egzekucją i czy gospodarstwo po decyzji zachowa źródło przychodu.

Praktyczny wniosek: do momentu wyboru można porównywać warianty, ale nie należy prowadzić sprawy tak, jakby PZU i ustawa rolnicza były dwoma równoległymi drogami do tego samego skutku. W restrukturyzacji gospodarstwa kolejność decyzji potrafi być tak samo ważna jak sam wybór narzędzia.

Egzekucja, ziemia i maszyny

Przy zadłużonym gospodarstwie najpilniejsze pytanie często brzmi: czy to zatrzyma komornika, licytację ziemi, zajęcie dopłat albo odbiór maszyny. Odpowiedź musi być ostrożna. Ani PZU, ani ustawa rolnicza nie powinny być opisywane jako automatyczna blokada wszystkich wierzycieli.

W PZU trzeba sprawdzić przede wszystkim etap sprawy. Sama rozmowa z doradcą albo przygotowanie dokumentów nie jest jeszcze skutkiem ochronnym. Znaczenie mają między innymi dzień układowy, obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, zakres wierzytelności, czas trwania skutków obwieszczenia i to, czy nie doszło do ich uchylenia albo wygaśnięcia. Przy obwieszczeniu trzeba pilnować 4-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu.

W ustawie rolniczej trzeba szczególnie uważać na przejęcie długu przez KOWR. Złożenie wniosku może mieć znaczenie dla egzekucji, ale w odniesieniu do długu objętego wnioskiem. Nie należy zakładać, że jeżeli gospodarstwo wskaże jeden dług bankowy, to automatycznie zatrzyma także egzekucję z tytułu podatku, prywatnej pożyczki, spornego rozliczenia z kontrahentem albo innego długu nieobjętego wnioskiem.

Przy ziemi i maszynach trzeba zadać jeszcze inne pytanie: czy dany składnik jest źródłem przyszłej spłaty. Ziemia, budynki inwentarskie, chłodnia, dojarnia, ciągnik, kombajn, linia sortująca, stado albo magazyn nie są tylko majątkiem do wyceny. Często decydują o tym, czy gospodarstwo będzie miało przychód w kolejnym sezonie.

Jeżeli plan zakłada przejęcie długu przez KOWR w zamian za nieruchomość, trzeba sprawdzić, czy gospodarstwo po przeniesieniu własności zachowa zdolność produkcyjną. Jeżeli PZU zakłada raty układowe, trzeba sprawdzić, czy nie zabierają środków na paliwo, paszę, nawozy, energię, dzierżawy, serwis i bieżące podatki. Układ lub instrument finansowy, który niszczy bieżącą produkcję, może wyglądać poprawnie formalnie, ale nie będzie wykonalny ekonomicznie.

Czerwona flaga przy egzekucji: jeżeli rolnik ma zajęty rachunek, zajęte dopłaty, termin licytacji, wypowiedziany leasing albo komornicze czynności przy maszynach, a nie ma sygnatur, tytułów wykonawczych, dat i listy zabezpieczeń, nie da się odpowiedzialnie wybrać ścieżki. Najpierw trzeba powiązać każdą egzekucję z konkretnym długiem.

Kiedy PZU nie wystarczy, a kiedy ustawa rolnicza może być za wąska

PZU może być zbyt lekkie, gdy problem nie polega tylko na ułożeniu rat. Jeżeli sporne wierzytelności przekraczają 15% albo są blisko tego progu i nikt ich jeszcze nie policzył, trzeba zatrzymać decyzję. Tak samo, gdy największy wierzyciel jest zabezpieczony na kluczowej ziemi, leasingodawca żąda wydania maszyny, a gospodarstwo nie ma pieniędzy na najbliższy cykl produkcji. PZU nie tworzy gotówki i nie naprawia automatycznie źle policzonego sezonu.

Ustawa rolnicza może być za wąska, gdy obejmuje tylko część problemu. Jeżeli dług wobec banku spełnia warunki instrumentu, ale poza nim są dostawcy pasz, zaległości publicznoprawne, sporne kary umowne, prywatne pożyczki przeznaczone częściowo na gospodarstwo i bieżące koszty produkcji, jeden instrument nie powinien być przedstawiany jako rozwiązanie całej sytuacji.

Do sytuacji, w których trzeba szczególnie uważać, należą:

• dług opisany jako rolniczy, ale dokumenty nie pokazują związku z działalnością rolniczą,
• kredyt prywatny faktycznie przeznaczony częściowo na produkcję, ale bez jasnych przelewów i faktur,
• nieruchomość wskazywana do KOWR obciążona hipotekami, służebnościami albo dzierżawami,
• brak potwierdzonych sald od wierzycieli,
• egzekucja obejmująca długi spoza planowanej ścieżki,
• plan spłaty oparty wyłącznie na dobrym plonie, wysokiej cenie skupu i terminowej dopłacie,
• prowadzenie rozmów o formalnym PZU przy jednoczesnym założeniu, że instrument z ustawy rolniczej nadal będzie dostępny bez ograniczeń.

Warto też pamiętać o danych z praktyki urzędowej wskazanych w briefie. W piśmie KOWR opublikowanym 30 kwietnia 2026 r. przez izbę rolniczą opisano problem braków formalnych po zmianach z 2025 r. Do 31 marca 2026 r. z 60 wniosków o przejęcie długu 39 pozostawiono bez rozpatrzenia, 2 wycofano, 18 było w rozpatrywaniu, a 1 rozpatrzono pozytywnie. Tych liczb nie należy traktować jako prognozy dla konkretnej sprawy. Są jednak dobrym ostrzeżeniem: wniosek składany tylko po to, żeby czasowo zyskać ochronę, bez dokumentów i spełnienia warunków, może szybko stracić wartość.

Praktyczny wniosek: PZU jest ryzykowne, gdy nie ma układu do wykonania. Ustawa rolnicza jest ryzykowna, gdy dług nie pasuje do instrumentu albo gdy instrument obejmuje tylko fragment zadłużenia.

Jak podjąć decyzję krok po kroku

Decyzja powinna mieć stałą kolejność. Jeżeli zaczyna się od zdania "robimy PZU" albo "idziemy do KOWR", zanim powstanie mapa długu, łatwo wybrać narzędzie, które nie odpowiada na główny problem gospodarstwa.

Krok 1: nazwij dłużnika i właściciela gospodarstwa

Trzeba ustalić, kto formalnie odpowiada za długi: rolnik indywidualny, małżonkowie, spółka, wspólnicy, poręczyciel albo inny podmiot. Osobno trzeba sprawdzić, kto jest właścicielem gospodarstwa i nieruchomości, kto prowadzi produkcję oraz czy dług nie powstał u innej osoby niż ta, która ma składać wniosek albo prowadzić postępowanie.

Decyzja po tym kroku: jeżeli nie wiadomo, kto jest dłużnikiem i kto ma tytuł do kluczowej ziemi lub maszyn, nie wybieraj jeszcze ścieżki.

Krok 2: podziel długi według celu i dokumentów

Przy każdym długu trzeba dopisać, czy powstał w związku z działalnością rolniczą. Kredyt na zakup ciągnika, faktury za paszę, paliwo, nawozy, usługi rolnicze albo energię mają inny charakter niż kredyt konsumpcyjny, prywatna pożyczka albo spór rodzinny. Długi mieszane trzeba rozdzielać na podstawie dokumentów, a nie intuicji.

Decyzja po tym kroku: jeżeli większość długu jest rolnicza i pieniężna, ustawa rolnicza może być realnym tropem. Jeżeli problem obejmuje wielu różnych wierzycieli i wymaga układu, PZU może wymagać równoległej analizy.

Krok 3: policz spory, zabezpieczenia i egzekucje

W PZU limit 15% wierzytelności spornych jest progiem ustawowym, a nie luźną wskazówką. Trzeba policzyć spory o kwoty, odsetki, rozliczenie leasingu, jakość dostaw, potrącenia, poręczenia i zabezpieczenia. W ustawie rolniczej sporność długu może utrudnić potwierdzenie salda albo wykazanie, co dokładnie ma zostać objęte instrumentem.

Osobno trzeba wypisać hipoteki, zastawy, przewłaszczenia, cesje dopłat, weksle, poręczenia, nakazy zapłaty, wyroki, tytuły wykonawcze i sygnatury egzekucji.

Decyzja po tym kroku: jeżeli spory są duże albo dokumenty zabezpieczeń są niejasne, szybka ścieżka może być pozorna.

Krok 4: policz sezonowy cash-flow

Rolnictwo nie działa równą miesięczną ratą tylko dlatego, że tak łatwo zapisać harmonogram. Trzeba policzyć sezonowy cash-flow: kiedy gospodarstwo ma koszty i kiedy realnie otrzymuje pieniądze. Warto przygotować co najmniej najbliższe 13 tygodni oraz roczny kalendarz sezonu.

W cash-flow powinny pojawić się: paliwo, nawozy, pasze, środki ochrony roślin, energia, weterynaria, pracownicy, dzierżawy, serwis maszyn, podatki, składki, dopłaty, sprzedaż plonów, sprzedaż zwierząt, wpływy od odbiorców i raty bieżące. Dopiero nadwyżka po kosztach produkcji może być punktem wyjścia do układu albo spłaty finansowania.

Decyzja po tym kroku: jeżeli plan działa tylko przy idealnym sezonie, nie jest jeszcze gotowy do pokazania wierzycielom ani instytucji finansującej.

Krok 5: wybierz ścieżkę i sprawdź, co zostaje poza nią

Na końcu można porównać warianty:

Najważniejsze pytanie na końcu brzmi: które długi pozostaną poza wybraną ścieżką. Jeżeli PZU obejmie układ, ale nie rozwiąże bieżących kosztów produkcji, problem wróci. Jeżeli ustawa rolnicza obejmie jeden dług bankowy, ale poza nią zostaną dostawcy, leasing i podatki, gospodarstwo nadal może potrzebować osobnego planu.

Co przygotować przed rozmową o wyborze PZU albo ustawy rolniczej

Przed rozmową o wyborze ścieżki warto przygotować jedną roboczą paczkę danych. Nie musi być idealna, ale powinna pozwalać odróżnić dług rolniczy od prywatnego, wierzyciela zabezpieczonego od niezabezpieczonego i koszt bieżący od starego zadłużenia.

Przygotuj:

• listę wierzycieli z kwotą główną, odsetkami, kosztami i terminem płatności,
• oznaczenie, czy dług jest rolniczy, prywatny, publicznoprawny, mieszany czy sporny,
• umowy kredytów, leasingów, pożyczek, dzierżaw, kontraktacji i większych dostaw,
• dokumenty zabezpieczeń: hipoteki, zastawy, przewłaszczenia, cesje, poręczenia, weksle,
• pisma o wypowiedzeniu umów, wezwania do zapłaty, nakazy, wyroki i tytuły wykonawcze,
• sygnatury egzekucji, zajęte rachunki, zajęte dopłaty, terminy licytacji i zajęte składniki majątku,
• zestawienie gruntów, budynków, maszyn, stada, zapasów i aktywów potrzebnych do produkcji,
• dane o przychodach, dopłatach, sprzedaży, kontraktach i kosztach kolejnego sezonu,
• informację, które aktywa są krytyczne i których utrata zatrzyma produkcję.

Na tej podstawie można dopiero odpowiedzieć na pytanie, czy gospodarstwo potrzebuje układu z wierzycielami, instrumentu rolniczego, ugody z jednym wierzycielem czy jeszcze innego działania. Bez tych danych wybór PZU albo ustawy rolniczej jest zgadywaniem.

Praktyczny wniosek końcowy jest prosty: PZU wybiera się wtedy, gdy gospodarstwo ma materiał na układ i realną zdolność jego wykonania. Ustawę rolniczą wybiera się wtedy, gdy dług i gospodarstwo spełniają warunki konkretnego instrumentu ARiMR/KOWR. W obu przypadkach najpierw trzeba chronić źródło produkcji, bo bez niego nawet formalnie poprawna restrukturyzacja nie będzie miała z czego się wykonać.